Kıdem tazminatı, işçinin işyerine verdiği emeğin ve bağlılığın karşılığıdır. İhbar tazminatı ise sözleşmeyi bildirim süresine uymadan sona erdiren tarafın ödediği bedeldir. İkisi sıklıkla birlikte anılsa da şartları ve hesaplanma biçimleri farklıdır.
Kıdem tazminatının şartları
İşçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olması ve iş sözleşmesinin aşağıdaki hâllerden biriyle sona ermesi gerekir:
- İşverenin, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı dışında bir sebeple sözleşmeyi feshetmesi,
- İşçinin sağlık sebepleri, işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı (ücretin ödenmemesi, primlerin eksik yatırılması vb.) veya zorlayıcı sebeplerle sözleşmeyi haklı nedenle feshetmesi,
- Muvazzaf askerlik nedeniyle işten ayrılma,
- Yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılma; yaş dışındaki emeklilik koşullarının tamamlanması,
- Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması,
- İşçinin ölümü.
Nasıl hesaplanır?
İşçiye, çalıştığı her tam yıl için otuz günlük giydirilmiş brüt ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir; bir yıldan artan süreler de oranlanarak hesaba katılır. “Giydirilmiş ücret”; çıplak ücrete ek olarak işçiye düzenli biçimde sağlanan yemek, yol, ikramiye, prim gibi para veya parayla ölçülebilen menfaatlerin eklenmesiyle bulunur.
Bir yıllık kıdem tazminatı, her yıl iki kez güncellenen kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir. Tazminatın zamanında ödenmemesi hâlinde, fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir.
İhbar süreleri ve ihbar tazminatı
| Kıdem | Bildirim süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta |
| 1,5 yıl – 3 yıl | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
Belirsiz süreli sözleşmeyi bu sürelere uymadan fesheden taraf, bildirim süresine ait ücret tutarında ihbar tazminatı öder. Sözleşmeyi haklı nedenle derhâl fesheden taraf ihbar tazminatı ödemez; ancak haklı nedenle fesheden işçi ihbar tazminatı talep edemez. İhbar tazminatından gelir vergisi ve damga vergisi kesilir.
Sık yapılan hatalar
- İstifa dilekçesine gerçek sebebin yazılmaması: ücreti ödenmediği için ayrılan işçi, dilekçesine yalnızca “kendi isteğimle ayrılıyorum” yazarsa haklı fesih iddiasını ispatlamakta zorlanır.
- İbranamenin incelenmeden imzalanması: ibraname, fesihten en az bir ay sonra düzenlenmiş ve ödeme banka aracılığıyla yapılmış olmalıdır.
- Sürenin kaçırılması: kıdem ve ihbar tazminatında zamanaşımı, fesih tarihinden itibaren beş yıldır.
Talepler için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Ayrıntılar İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku sayfamızdadır.
İlgili faaliyet alanıİş ve Sosyal Güvenlik HukukuKıdem ve ihbar tazminatı, işe iade, iş kazası, hizmet tespiti ve işverenlere iş hukuku danışmanlığı.
Son güncelleme: · Genç Avukatlık ve Arabuluculuk
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için bir avukata danışın.
